Portal PTP
.:: Zarząd Główny PTP :: Stawki 5/7, 00-183 Warszawa ::.
PTP
· Strona główna
· Władze
· Kodeks
· Statut PTP
· Oddziały, sekcje, placówki
  i komisje rekomendacyjne

· Członkostwo
· Certyfikaty
   i rekomendacje

· Rekomendowani
   członkowie Towarzystwa

· Opinie i ekspertyzy
· Prace Zarządu Głównego
· Walne Zgromadzenie
· 100 lat PTP
· Czasopisma
· Ogłoszenia
· Przelew
· Napisz do nas
Dla psychologów
· Statut, kodeks
  etyki i komentarze

· Psychologia a prawo
· Tajemnica zawodowa
· Techniki projekcyjne
· Metody diagnostyczne
· Pomoc dla psychologów
· Ustawa
· Przyszły Samorząd
· Specjalizacja psychologia
  kliniczna

· EuroPsy - Europejski
  Certyfikat Psychologa

· EFPA
· Szkolenia i warsztaty
· Konferencje
· Praca dla psychologa
· Współpraca
  międzynarodowa

· Zasłużeni dla PTP
· Nagrody
· Zjazdy

· Linki
· Download
· Wszystkie teksty ze strony
Szukaj


Ustawa: 2007-03-26 Uwagi do projektu ustawy o zawodzie psychologa
Wysłano dnia 26-03-2007 przez admin
Ustawa o zawodzie psychologa

Dr Małgorzata Toeplitz-Winiewska
Członek Zarządu Głównego PTP

UWAGI DO PROJEKTU USTAWY O ZAWODZIE PSYCHOLOGA
Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z 05.02.2007 roku



Uwagi ogólne

           I.      Przesłany projekt podważa podstawową zasadę odpowiedzialnego wykonywania zawodu zaufania publicznego przez osoby posiadające właściwe wykształcenie i profesjonalne kompetencje.

Szczególnie niebezpieczne są zapisy dopuszczające wykonywanie usług psychologicznych przez osoby niebędące psychologami ( art. 6) i w majestacie prawa dopuszczające do „zarejestrowania” jako psychologów osoby bez właściwego, psychologicznego wykształcenia. Całkowicie niedopuszczalne są sformułowania w przepisach przejściowych, ( art. 48 ust.2), iż wpisuje się na listę psychologów osoby bez dyplomu, ( które zaliczyły ostatni semestr studiów) a bezprawnie i bez poczucia odpowiedzialności oraz kompetencji świadczyły usługi psychologiczne przez lat 5- więc jeszcze przed podjęciem studiów wyższych. Podobnie zapis art. 49 ust. 1 mówiący o tym , że osoby z innym wykształceniem niż psychologiczne, ale świadczące przez ostatnich 5 lat usługi psychologiczne mogą uzyskać wpis na listę psychologów przedstawiając zaświadczenie o podjęciu studiów. Osoby przygotowujące projekt doskonale zdają sobie sprawę z faktu, iż do 1 stycznia 2006 roku ( przed wejściem w życie ustawy) każdy, niezależnie od wykształcenia i kompetencji mógł otworzyć prywatny gabinet i pod szyldem usług psychologicznych stawiać tarota, kabałę, horoskop itp. Osoby te niekompetentne, bez minimalnej wiedzy psychologicznej, co najmniej przez rok od dokonania wpisu będą mogły w majestacie prawa szkodzić swoim klientom i wprowadzać ich w błąd , że są psychologami.

           II.      Projekt, wbrew obowiązującemu prawu ( obowiązująca ustawa o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów), bez najmniejszego merytorycznego uzasadnienia likwiduje samorządność zawodu zaufania publicznego ( art. 17 Konstytucji RP) oddając całą władzę nad nadawaniem uprawnień do wykonywania zawodu( art. 7 ust.1) a także ocenę odpowiedzialności zawodowej ( art. 28 ust.2) w ręce urzędników, a więc osób nieposiadających żadnej wiedzy merytorycznej o wykonywaniu zawodu psychologa. To niespotykane dotąd w prawodawstwie polskim rozwiązanie dotyczące zawodu wymagającego szczególnej odpowiedzialności budzi nie tylko zdziwienie, ale poważny niepokój, że administracyjnie urzędnik, przy dużej dowolności zagwarantowanej zapisami przedłożonego projektu, będzie decydował, kto jest, a kto nie jest psychologiem. Takie rozwiązanie podważy zaufanie do zawodu i narazi odbiorców usług psychologicznych na niekompetentne usługi.

         III.      Pozbawiając zawód psychologa samorządności zrezygnowano także z podkreślenia i wprowadzenia do projektu ustawy odwołania do kodeksu etyczno-zawodowego psychologa. Specyficzne dla tego zawodu zasady etyki, podobnie jak w innych zawodach zaufania publicznego są jednym z warunków koniecznych dla prawidłowej relacji psycholog-odbiorca jego usług. Polskie Towarzystwo Psychologiczne ma wieloletnie doświadczenie w formułowaniu, wdrażaniu oraz analizowaniu profesjonalnych zachowań psychologów z punktu widzenia etyki zawodowej. Ministerstwo uzurpuje sobie  prawo ograniczania tych zasad do zaproponowanych przez urzędników zapisów rozdz. 3 dalece niewystarczających, niejasnych i często błędnych. Konsekwencją tego sposobu rozumienia zasad zawodu psychologa jest oddanie całej procedury dyscyplinarnej w ręce urzędników mianowanych przez ministra właściwego ds.pracy( rozdział 4) .

         IV.      W projekcie pominięto całkowicie konieczność odbycia przez absolwenta studiów stażu czy praktyki podyplomowej, co jest zapisane w obowiązującej ustawie. Rezygnacja taka jest niejako konsekwencją dopuszczenia do zawodu osób bez niezbędnej wiedzy teoretycznej i kompetencji, co zostało w punkcie I już opisane. Studia psychologiczne dostarczają jedynie podstawowa wiedzę i podstawowe umiejętności coraz większej liczbie studiujących. Wzrastająca z roku na rok liczba studentów ogranicza z konieczności możliwość praktycznego przygotowania. Wdrożenie do zawodu pod opieką doświadczonego psychologa nim absolwent studiów w pełni odpowiedzialnie podejmie pracę jest ważnym warunkiem, by jakość usług psychologicznych była coraz lepsza. Zignorowano także całkowicie potrzebę doskonalenia zawodowego psychologów.

           V.      Projekt ignoruje także ochronę narzędzi psychologicznych (testów), narusza to zasadę ochrony specyficznego warsztatu pracy, co więcej umożliwi rozpowszechnianie tych narzędzi wśród potencjalnych klientów psychologa. Brak odpowiednich zastrzeżeń  spowoduje, że diagnoza psychologiczna będzie częściowo nieobiektywna,  sprytni klienci wyuczą się odpowiedzi majac dostep do testów.

Opiniowany projekt zawiera także szereg szczegółowych rozwiązań, które zniekształcają zasady wykonywania zawodu psychologa, co więcej wskazują na nieporadność legislacyjną.

Uwagi szczegółowe

1)      w art. 4 ust.2 zamknięty katalog usług psychologicznych wymaga uzupełnienia o „psychoterapię”.

Psychoterapia jest specyficzną, specjalistyczną formą psychologicznego oddziaływania uprawianą także przez psychologów. Wykreślenie”psychoterapii” z listy usług psychologicznych oznacza uniemożliwienie wykonywania jej przez psychologów. Przygotowywane przez ministerstwo zdrowia regulacje dotyczące psychoterapii w projekcie ustawy o niektórych zawodach medycznych dotyczą wyłącznie kwalifikacji i wymogów wobec osób stosujących psychoterapię w zakładach opieki zdrowotnej. Psychoterapia jest świadczona także przez psychologów w prywatnej praktyce ( art. 20 ust. 1) Wykreślenie w projekcie z listy usług psychologicznych „psychoterapii” oznacza, że psycholog nie będzie mógł wskazać jej wskazać jako formę działalności gospodarczej ( art. 20 ust. 2 pkt. 3. Intencje projektodawców są wyraźnie podkreślone w uzasadnieniu projektu ( str.1), że art. 4 ust. 2 zawiera zamknięty katalog usług psychologicznych.

Nie ma żadnych merytorycznych podstaw pozbawiania psychologów możliwości prowadzenia psychoterapii.

2)      Artykuł 6 – całkowicie zbędny , ponieważ nie ma i być nie może  innych przepisów prawnych dających uprawnienia do świadczenia usług psychologicznych przez  osoby nie będące psychologami. Proponowany zapis jest niebezpiecznym precedensem dopuszczającym, iż mogą być usługi psychologiczne wykonywane przez nieprofesjonalistów.

3)      W art.7 w pkt.2  powierza się uznawanie prawa wykonywania zawodu organowi administracyjnemu. Rozwiązanie takie nie tylko nie ma merytorycznego uzasadnienia, ale dodatkowo naraża skarb państwa na koszty związane z koniecznością zatrudnienia we wszystkich województwach wielu urzędników. Oszacowane w uzasadnieniu koszty – ponad 100 000 złotych dla każdego województwa oraz ponad 500 000 zł. dla ministerstwa pracy ( str. 4 uzasadnienia ) , a więc w sumie ponad półtora miliona złotych rocznie są dużym obciążeniem dla budżetu. Zdumiewa fakt gotowości poniesienia takich kosztów, podczas, gdy w momencie wejścia w życie ustawy o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów ministerstwo nie zapewniło żadnych środków finansowych koniecznych do jej wdrożenia i utworzenia samorządu zawodowego. To samorząd zawodowy jest powołany ustawowo do prowadzenia rejestru osób wykonujących zawód i merytorycznego nad nimi nadzoru.

4)      W art. 8 pkt. 2 zapisano, iz psycholog musi posiadać stan zdrowia, który pozwala wykonywać ten zawód. Czy są  w tym zakresie specjalne wymagania? Kto je będzie ustalał( brak delegacji ustawowej)? Wprowadzono kolejne, uznaniowe wymaganie bez merytorycznych podstaw. Żadna ustawa o zawodach zaufania publicznego nie wymaga przedkładania specjalnego zaświadczenia o stanie zdrowia osób wykonujących ten zawód.

5)      W art. 9 ust. 5 pkt. 1 minister właściwy ds. pracy otrzymuje delegacje do określania zakresu danych niezbędnych do uzyskania wpisu na listę psychologów, ale także do określania uznaniowo wysokości opłaty za ten wpis w zależności od danych osobowych wnioskodawcy.

6)      Art. 10 ust. 5 określa, że to minister właściwy ds. pracy , a więc na drodze administracyjnej, będzie ustalał, jakiego typu przeszkolenie ( jego program oraz, kto może je prowadzić ) ma odbyć psycholog, który ma ponad 5 –letnia przerwę w wykonywaniu zawodu. Proponowany zapis wskazuje wyraźnie, że nie względy merytoryczne, ale administracyjne i całkowicie formalne decydować będą, czy  ktoś, po wieloletniej przerwie w praktyce psychologicznej może wrócić do uprawiania zawodu. Stale rosnąca rozległość działań profesjonalnych psychologów wymaga, by takie doskonalenie zawodowe było przygotowywane przez osoby kompetentne, o wysokich kwalifikacjach zawodowych, z dostosowaniem do aktualnej wiedzy w danym obszarze działalności zawodowej. Żadne rozporządzenie ani ramowe programy nie mogą zagwarantować dostarczenia niezbędnej wiedzy i umiejętności osobie, która chce podjąć pracę zawodową po przerwie.

7)      W art. 13 ust. 1 pkt. 1 powraca zapis o stanie zdrowia psychologa uniemożliwiającym wykonywanie zawodu. Zgodnie z zapisem tym o znacznym i długotrwałym pogorszeniu zdrowia decyduje jeden lekarz , zapis musi wprowadzać komisje lekarską

8)      Rozdział 3 dotyczy zasad wykonywania zawodu psychologa i zawiera w sobie szereg niejasności obejmując zarówno zapisy merytoryczne( art.15-18) jak i dyscyplinarne(19) oraz formalne-zasady rejestracji działalności gospodarczej psychologa ( art.20-25). Próbowano w 4 artykułach sformułować skomplikowane i często trudne zagadnienia etyki zawodowej.

9)      W art. 17 ust. 1 pominięto dwie podstawowe wartości realizowane w kontakcie z klientem – poszanowanie dla jego podmiotowości i autonomii.

10)  W art. 17. ust. 2 pominięto obowiązek przekazywania klientowi informacji o uzyskanych wynikach, co jest podstawowa zasadą w kontrakcie psychologicznym.

11)  Wątpliwości budzą sformułowania zasad zachowania tajemnicy zawodowej. W art. 18 ust. 3 wymaga doprecyzowania, w jakich przepisach prawa sformułowano inne niż w omawianym warunki naruszenia tajemnicy zawodowej.

Całkowitym nieporozumieniem jest sformułowanie ust. 4 tego artykułu, że wykonanie badań na zlecenie uprawnionych organów zwalnia z tajemnicy zawodowej. Sformułowanie to świadczy o całkowitym niezrozumieniu istoty tajemnicy zawodowej. Przygotowując diagnozę na zlecenie psycholog jest zobowiązany przekazać zleceniodawcy diagnozę psychologiczną w tym zakresie, jakiego dotyczyło zlecenie, co nie zwalnia psychologa od zachowania zasad poufności wobec osoby badanej. Badany oczywiście musi uzyskać informację, w jakim zakresie i jakie wyniki zostaną przekazane zleceniodawcy. Wykonywanie diagnozy psychologicznej na zlecenie organów czy instytucji nie zwalnia psychologa z obowiązku przekazania badanemu informacji o uzyskanych przez niego wynikach. Ustęp 4 jest całkowicie zbędny, a co więcej pozostawienie go wskazuje na prymat urzędu zlecającego badania nad zasadami etycznymi zawodu.

12)  Sformułowany w art. 19 obowiązek przekazywania Rzecznikowi odpowiedzialności zawodowej informacji ( zasłyszanej? Niesprawdzonej?, Nieprawdziwej?, Pomyłkowej? itp) o naruszeniach zasad wykonywania zawodu przez drugiego psychologa jest niczym innym, jak prawnym zobligowaniem do donosicielstwa. Nie należy przy tym zapominać, że rzecznik odpowiedzialności zawodowej , zgodnie z projektem jest urzędnikiem powołanym przez ministra ( art. 29 ust. 2)

13)   Rozdział 4 poświęcony odpowiedzialności zawodowej psychologów wskazuje wyraźnie na brak zrozumienia dla specyfiki zawodu psychologa i wymaganych standardów tak zawodowych jak i etycznych. Zaproponowany w art. 26 katalog naruszeń podlegających ocenie jest niejasny ( np. przekroczenie uprawnień zawodowych?) a więc pozostawiający dużą uznaniowość w ocenie postępowania psychologa. Stworzono katalog zamknięty, który dalece nie wyczerpuje możliwości naruszeń zasad wykonywania zawodu.

14)  Szczególnie niepokojące i budzące sprzeciw jest oddanie oceny postępowania zawodowego psychologa w ręce urzędników.

  • W art. 28 określono, że Komisja odpowiedzialności Dyscyplinarnej składa się z trzech przedstawicieli ministrów(pracy i zdrowia) , którzy mogą mieć wykształcenie prawnicze lub psychologiczne. Psychologowie zaś to tylko dwie osoby tez mianowane przez ministra. Tak, więc znowu o wykonywaniu zawodu i uchybieniach decydować maja urzędnicy. Co więcej osoby te są wynagradzane przez ministerstwo. Sytuacja taka rodzi wątpliwości już nie tylko, co do kompetencji Komisji ale także jej obiektywności. Minister będzie także miał wpływ na sposób funkcjonowania samej Komisji jak i rzecznika, ponieważ art. 30 daje mu delegacje do przygotowania szczegółowych rozporządzeń.
  • W art. 32 ust. 3 zapisano, sprzecznie nawet z procedura karną, iż w trakcie postępowania wyjaśniającego psycholog staje się obwinionym. Kolejny raz projektodawca wykazał się brakiem zrozumienia istoty relacji psycholog-klient. Czy można przed wyjaśnieniem istoty skargi uznać psychologa za obwinionego?
  • Zastrzeżenia budzą także przepisy dotyczące świadków czy biegłych w sprawie dyscyplinarnej( art., 36) Co oznacza, bowiem bezpodstawna odmowa zeznań? Kto będzie to oceniał, jeśli nigdzie nie wymieniono sytuacji, w których można odmówić tych zeznań? Kolejny raz wprowadzono w projekcie uznaniowość rozstrzygnięć.
  • Dlaczego sądem odwoławczym jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych?
  • W jaki wreszcie sposób Minister będzie wykonywał orzeczone kary?
  • W całej procedurze dyscyplinarnej nie zadbano w żaden sposób o prawa psychologa – nie gwarantuje mu się ani obrońcy, ani prawa powoływania świadków itp.

15)   Przepisy karne sformułowano także nieprecyzyjnie. W art. 43 uznano, że tytuł psychologa jest tożsamy z prawem wykonywania zawodu.

      W art. 44 wprowadzono sankcje za złożenie nieprawdziwego oświadczenia mającego znaczenie prawne ( dla wpisu na listę psychologów). Poświadczanie nieprawdy jest regulowane przez przepisy kpk, czy więc ten zapis jest tu potrzebny?

16)   W przepisach końcowych nie zadbano, by zgodnie z obowiązująca ustawa o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów, doprecyzować okres, w którym dyplomy magistra filozofii chrześcijańskiej uzyskane na KUL i ATK były równoważne dyplomom psychologów.

17)   Zapis art. 48 ust. 2 i art. 49 ust. 1 podważają całkowicie sens wprowadzania tej regulacji prawnej, ponieważ dopuszczają do zawodu osoby bez odpowiedniego wykształcenia za to wykonujący usługi psychologiczne przez 5 lat , a każdy, bez względu na wykształcenie i kompetencje mógł do 2006 roku zarejestrować działalność psychologiczną.

 









Pokrewne linki
· Więcej o Ustawa o zawodzie psychologa


Najczęściej czytany tekst o Ustawa o zawodzie psychologa:
2005-01-20 Tekst jednolity ustawy

Opcje

 Strona gotowa do druku Strona gotowa do druku