2013 Wspomnienie o Grace Wales Shugar
Data: 03-09-2013
Temat: Pożegnania


 

 
Grace Wales Shugar (1918-2013)

W dniu 19 sierpnia 2013 roku odeszła od nas Profesor Grace Wales Shugar, wieloletnia członkini – nestorka Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Była wybitną badaczką, twórczynią warszawskiej szkoły psycholingwistyki rozwojowej, nauczycielką wielu psychologów, wzorową koleżanką zawsze życzliwą i pomocną.

Profesor Shugar przez wiele lat była członkinią Redakcji Polish Psychological Bulletin oraz Psychology of Language and Communication.

Śmierć Profesor Grace Wales Shugar odczuwamy wszyscy jako bolesną stratę. Odeszła wielka dama psycholingwistyki rozwojowej, znana w Polsce i w świecie. Jako English Language Editor w Polish Psychological Bulletin i w Psychology of Language and Communication uczyła nas wszystkich odpowiedzialności za słowo.
Chcemy ocalić w pamięci Jej dobrą, pogodną twarz. Jej czarujący uśmiech osładzał trudne chwile wielu z nas.

        W smutku i poczuciu wielkiej straty żegnam moją Mistrzynię…

Barbara Bokus



        Grace Wales Shugar urodziła się 10 maja 1918 roku w Montrealu w Kanadzie. Ukończyła studia humanistyczne ze specjalizacją pedagogiczną na McGill University w Montrealu (Bachelor of Arts, High School Teaching Diploma). Do 1949 roku mieszkała w Kanadzie, a w latach 1949-1952 początkowo we Francji, a potem w Belgii. W Paryżu uczęszczała na studia psychologiczne na Sorbonie (w charakterze wolnego słuchacza), a w Brukseli prowadziła m.in. zajęcia w Domu Dziecka (Les Cailloux). W roku 1952 Państwo Shugarowie z pięcioletnią córką Basią przyjechali do Polski. Profesor David Shugar 1 (biofizyk o światowej sławie1) otrzymał zaproszenie do pracy naukowej w Warszawie od Leopolda Infelda z Prezydium Polskiej Akademii Nauk.

        W Polsce (w latach 1952-1957) Grace W. Shugar pracowała jako redaktor w Polskim Radiu. Od 1957 roku zaczęła się specjalizować w nauczaniu języków obcych. Uczyła języka angielskiego w liceach warszawskich oraz w Spółdzielni “Lingwista”. W roku 1964 ukończyła (eksternistycznie) studia na Uniwersytecie Warszawskim i obroniła w Instytucie Pedagogiki UW pracę magisterską (pod kierunkiem W. Okonia) na temat: „Badania porównawcze uczenia się języka obcego w dwóch grupach dzieci różniących się wiekiem (pod względem zakresu, tempa i sposobu uczenia się)”.

        W roku 1964 Państwo Shugarowie przeżyli straszliwą tragedię, ich jedyna ukochana córka zmarła w wieku 17 lat. Żeby móc wytrwać po tym ciosie, Grace Shugar zwielokrotniła wysiłki badawcze. Jej pierwsza publikacja (napisana z Z. Babską) „Formy badań określone jako eksperyment naturalny” ukazała się drukiem w Psychologii Wychowawczej w roku 1966. Od tego czasu Grace Shugar zajmuje się pracą naukową i dydaktyczną na Uniwersytecie Warszawskim. Początkowo pracowała w Szkole Języków Obcych, potem w Instytucie Lingwistyki Stosowanej, a od roku 1973 w Instytucie (potem: Wydziale) Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. W pierwszym roku pracy w Instytucie Psychologii UW obroniła rozprawę doktorską na temat “Relations of language structure and activity structure in the early developmental period” (przygotowaną pod kierunkiem M. Maruszewskiego). Była to pierwsza praca doktorska z psycholingwistyki rozwojowej w ośrodku warszawskim. Główne tezy tej rozprawy zostały przedstawione w opublikowanym w 1975 roku artykule „Konstruowanie tekstu w ramach epizodów werbalnych jako forma aktywności językowej dziecka we wczesnym okresie nabywania języka” (Psychologia Wychowawcza). Do danych z doktoratu Autorka nawiązała też w rozdziale “Text analysis as an approach to the study of early linguistic operations” w prestiżowej publikacji The development of communication pod redakcją N. Waterson and C. Snow (1978, Chichester: Wiley).

        W 1979 Grace Wales Shugar otrzymuje stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie psychologii - psycholingwistyki rozwojowej na podstawie zbioru tekstów pt. Child language acquisition as a process. Theoretical aspects and some research. W trzy lata później w Ossolineum ukazuje się monografia autorska, zatytułowana Interakcja, koordynacja linii działania i funkcjonowanie językowe. Na podstawie tej książki i towarzyszącego jej dorobku naukowego, Grace W. Shugar otrzymuje w roku 1985 tytuł profesora nauk humanistycznych. W rok później Wydawnictwo North Holland w Amsterdamie publikuje książkę Knowledge and Language, współredagowaną przez I. Kurcz, G.W. Shugar i J. Danksa, a w roku 1988 ukazuje się książka G.W. Shugar i B. Bokus, zatytułowana Twórczość językowa dziecka w sytuacji zabawowo-zadaniowej (Wrocław: Ossolineum). Podejście komunikacyjne w badaniach na językiem dziecka, któremu od początku hołdowała Grace Wales Shugar, stało się znakiem rozpoznawczym warszawskiej szkoły psycholingwistyki rozwojowej. Na uwagę zasługuje zgromadzenie pod Jej kierunkiem przebogatego materiału empirycznego przez Zespół do Badań Procesów Poznawczo-Językowych Małego Dziecka w Zakładzie Psycholingwistyki na Wydziale Psychologii UW. Materiał ten porównywalny jest pod pewnymi względami ze słynnymi Szumanowskimi dziennikami mowy.

        Badania pod kierunkiem Shugar wykazały integralność procesów tworzenia i interpretowania wypowiedzi przez małe dziecko w procesie dyskursu. Monografia z 1995 roku, Dyskurs dziecięcy. Rozwój w ramach struktur społecznych (Warszawa: Energeia), unaoczniła wysiłek dziecka w celu przeniknięcia znaczeń innego umysłu, tak w interakcji z dorosłym, jak i rówieśnikiem. Wprawdzie w roku 1992 Grace Wales Shugar przeszła na emeryturę, ale nie ustawała w pracy badawczej i publikacyjnej. Dowiodła tego wspomniana wyżej monografia, która w roku 1996 została uhonorowana prestiżową w środowisku psychologicznym Nagrodą im. Tadeusza Tomaszewskiego. W roku 2007, nakładem Gdańskiego Wydawnictwa Psychologicznego, ukazała się książka, współredagowana przez Grace W. Shugar (wspólnie z B. Bokus), Psychologia języka dziecka. Osiągnięcia, nowe perspektywy. Jest to zbiór tłumaczeń wybranych tekstów z badań, które w sposób zasadniczy wpłynęły na dynamikę rozwoju psycholingwistyki światowej. Tenże zbiór nawiązuje do podobnego tomu, który ćwierć wieku wcześniej ukazał się pod redakcją G.W. Shugar i M. Smoczyńskiej (1980, Warszawa: PWN).

        Prace Profesor Grace Wales Shugar były od początku doceniane i szeroko cytowane w świecie. Wygłosiła kilka wykładów na uniwersytetach europejskich i amerykańskich. Jej wykład plenarny „The nature of peer discourse: Participant structures for and by children” wzbudził powszechny aplauz uczestników IV Międzynarodowego Kongresu z Badań nad Językiem Dziecka (pod auspicjami IASCL) w Lund w 1987 roku, podobnie jak wykład “Entry into narration: Uses of operations of reference” na Międzynarodowej Konferencji “Children’s discourse from a narrative perspective” w roku 1998 w Kazimierzu Dolnym. W hołdzie Profesor Shugar członkowie Zakładu Psycholingwistyki na Wydziale Psychologii UW, wspólnie z psycholingwistami spoza Polski, opublikowali tom Studies in the psychology of child language (In honor of Grace Wales Shugar) pod red. B. Bokus (2005, Warszawa: Matrix). W ten sposób obchodzono trzydziestolecie ukazania się w Psychologii Wychowawczej artykułu G.W. Shugar pt. „Konstruowanie tekstu w ramach epizodów werbalnych jako forma aktywności językowej dziecka we wczesnym okresie nabywania języka”. Wokół tez z tego artykułu zrodziła się bowiem psycholingwistyka rozwojowa na Uniwersytecie Warszawskim.

* * *

        Śmierć Profesor Grace Wales Shugar odczuwamy wszyscy jako bolesną stratę. Odeszła wielka dama psycholingwistyki rozwojowej, znana w Polsce i w świecie. Jako English Language Editor w Polish Psychological Bulletin i w Psychology of Language and Communication uczyła nas wszystkich odpowiedzialności za słowo.
Chcemy ocalić w pamięci Jej dobrą, pogodną twarz. Jej czarujący uśmiech osładzał trudne chwile wielu z nas.

        W smutku i poczuciu wielkiej straty żegnam moją Mistrzynię…

Barbara Bokus

Zob. Obituary: http://plc.psychologia.pl/plc/plc/obituary.html


1 Profesor David Shugar jest członkiem Polskiej Akademii Nauk, członkiem Royal Society of Canada, a także doktorem honoris causa na Uniwersytecie Warszawskim oraz w Ghent University w Belgii.







Tekst jest z Portal PTP
http://www.ptp.org.pl

Adres tego tekstu to:
http://www.ptp.org.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=496